|
Drago Cingel: O
TEKSTUALNOSTI
Kao sto
rece davno slikar Miodrag Dado Djuric (1933-2010): "Mozda su moje slike
i odredjen otpor smrti. Zato ja imam alergiju na sve moguce teorije o
lepoti..."
Ogoljelost na
koju je Djuric sveo sustinu covekovog bivstvovanja; iskustvo je danasnjih
neognostickih teorija sto dolaze iz domena astrofizike (Jean E. Charon,
fizicar, DUH MATERIJE).
U takvoj
fenomenolosko-kreativnoj konstelaciji, jos od Edo perioda (1603-1867)
japanskih haiku pesama, spoznajni je princip utemeljen na svesnosti sebe i
svesnosti pesme. Danasnja tehnologizirana transparentnost u komunikativnom
transferu: citalac-delo, utemeljena je na osobnoj poetici ciji su
kriteriji u domenu semantike i zvuka, strukturalno smesteni u slojeve
metafitickog znacenja.
Takva vrsta
meditativne prosvecenosti, lajtmotiv je reduciranim strukturama Izkaza i
Izraza duhovnih opredeljenja, koja odnose pocesto slojevite sadrzaje u
banalni intelektualni manirizam.
Svest o
kontinuitetu poetskog ega, kakav je u onostranom Iskustvu jednog Pola
Valerija, Igoa, ili Miljkovica; danasnjoj je generaciji intelektualnih
poetika, ponudila plodno tlo za eksperimentisanje.
Iscitavsi
nedavno knjizicu stihova "Harmonija izumrlih boja" pesnika srednje
generacije Srdjana Djerica i predgovor sto ga je sacinio Nikola Kitanovic,
zastao sam pred fenomenom "organske potrebe pisca i teoreticara" da iskazu
svoju duhovnu intelektualnost.
Kako su kod
obojice autora, paralelni i uporedni svetovi intelektualnosti i
osecajnosti svedeni na redukciju MANTRE, tesko se iznalazi ravnoteza
izmedju spekulativnih onostranosti i intelektualnog realizma. Pokusaj da
se iznadju paralele, odvodi ucesnika u ovakvoj vrsti tekstualnosti u svet
spiritualnih istina.
Slicna je
mustra i kod knjizevnika E. Sokolovica; intelektualna osecajnost ciklusa
"NEEMOTIVNA", gde je redukcija stiha na rec-dve, gotovo zastitni znak,
logo autora. Kod pesnika Djerica je "celo pevanje" sublimirano na
strofu-dve...
Ta i takva
vrsta "ogranicene slobode" poetike, deo je samosvesti autorove kojom se
isti poistovecuje sa cistom svescu.
Taj
egzistencijalisticki pristup, bez "bodlerovskog dendizma" je ujedno
("poezija kao svest o emociji"-B. Miljkovic).
U kojoj meri
pesnik odgoneta sebe i svet unutarnjih sukoba (makar oni bili i NIRVANA),
ili nosen aktuelnom komunikacijskom semantikom, progovara funkciju recite
poruke, tesko je i vrsnijim kriticarima od moje malenkosti,
odgonetnuti...zbog automatizma kretanja u zatvorenom krugu mogucih
"kondenzovanih stvarnosti." To znaci; iznaci odgovor prema spoljnem nacelu
iskustva i informacije-unutar dusevnih stanja autora.
Moze
se reci da autori brane strategiju tekstualnosti, ali i negiraju
pravolinijski govor pesme...
Takvo
psiholosko osecanje svesnosti, metafora ili identifikacija realnog u
duhovnom polju asocijacije, pokazuje se u modernoj lirici i prozi viskom
pesnickog nukleusa i solidnom temeljitoscu hermeticke pevanosti omogucuje
da pesma i tekst ponesu vise, nego li isti poneti mogu...
Zadovoljstvo
je iscitati tekstualnost koja ne nosi neravnine u svojoj morfoloskoj
strukturi, jer je ponecega od "stoicke filozofije" Sopenhauera u takvoj
tekstualnosti.
Svakako
da je "osvescenost" tehnoloskim strukturama duse, sazimanje poruke u fokus
jedne zrake svetla-kao celo sunce, dostignuce moderne poetike (sto
dokazuje i ovogodisnja dodela Nobelove nagrade pesniku svedskog
porekla-Tomas Tranströmer).
Istini
za volju, licno sa skepsom gledam na trajnost ovakvog pevanja. Ceneci
aktuelnost, filigranski rad i tekstualnu poetiku, misljenja sam da
naginjanje intelektualnom manirizmu i odmaknucu od istog u formi
transcedentne tekstualnosti, priblizava citaoca; politickim recnikom
kazano- estetskom populizmu.
S
ljubavlju i postovanjem
Drago
Cingel, 10.10.2011
ogled-teoreticar
umetnosti
| 